2.1.5 Programma 5 - Sport, cultuur en recreatie *

 * Hieronder valt ook beheer van groen in de openbare ruimte.

Structuurgegevens

Portefeuillehouder(s):
F. Janssen, A. Schiffelers, B. Smeets , S. Kropman en R. de Boer

Verantwoordelijke afdelingshoofden:
F. Geurts (ROG), C. Goffin (MO) en T. Hanssen (BOR)

Het programma Sport, cultuur en recreatie omvat de volgende taakvelden:

5.10 Sportbeleid en activering
5.20 Sportaccommodaties
5.30 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
5.40 Musea
5.50 Cultureel erfgoed
5.60 Media
5.70 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Programma-samenvatting

Met het programma sport, cultuur en recreatie ontplooien wij activiteiten ter bevordering van de
toeristische & recreatieve voorzieningen, het groenbeheer, instandhouding van het cultureel erfgoed, sport en bewegen en educatieve en kunstzinnige vorming.

Sportbeleid en activering

Met TMF geven we invulling aan het beleidskader sport en bewegen 2020-2023 met de ambitie: ‘’Iedere inwoner van Landgraaf de mogelijkheid te bieden, een leven lang, deel te laten nemen aan en te genieten van sporten en bewegen’’.  Dit jaar wordt het beleidskader geëvalueerd en geactualiseerd. Samen met de sportpartners wordt ook uitvoering gegeven aan de ambities uit het lokale sportakkoord en de uitvoering van 'Iedereen Kan Sporten Parkstad', met als doel om inwoners in het dagelijks leven meer te laten bewegen vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid, sport- en bewegen.

Sportaccommodaties

De clustering van voorzieningen  op en rondom de A-locaties, zijnde de parken Heigank, Ter Waerden en Strijthagen is uitgangspunt van handelen. Deze accommodaties zijn op peil en worden op peil gehouden, onder andere door het uitvoeren van duurzaamheidsmaatregelen. Zo wordt op park Strijthagen de wedstrijdverlichting vervangen door ledverlichting, inclusief de masten (investering € 42,1 duizend). Daarnaast benutten we de kansen voor het stimuleren van multifunctioneel gebruik. Ook zetten we in op het accommoderen van nieuwe sporten zoals een beachvolleybal annex beachhandbalveld op park Heigank (investering van € 100 duizend) en een skatepark voor jongeren (investering € 200 duizend) op een goed bereikbare locatie. Het nieuwe clubgebouw voor FC Landgraaf wordt dit jaar opgeleverd en op park Ter Waerden zal de toplaag van het destijds aangelegde kunstgrasveld (investering € 346 duizend) worden vernieuwd. 

Met ingang van het schooljaar 2023 - 2024 beslaat het bewegingsonderwijs gemiddeld ten minste twee uren per schoolweek. Dit als gevolg van een wijziging van de wetgeving op het gebied van primair en voortgezet onderwijs. De capaciteit van de  beschikbare binnensportaccommodaties komt hierdoor onder druk te staan. Daarbij voegende het feit dat de technische levensduur van de geprivatiseerde gymzaal Lichtenberg en sportzaal Hoefveld ruim over de datum zijn, brengt ons ertoe de toekomstig benodigde capaciteit aan binnensport accommodatie nader te onderzoeken. 

Cultuurpresentatie, -productie en -participatie

Wij bevorderen de deelname van inwoners aan het educatieve en culturele aanbod, door activiteiten van professionele en vrijwilligersorganisaties te subsidiëren die hieraan bijdragen.  Kunstzinnige vorming en cultuureducatie wordt daarnaast verzorgd door de combinatiefunctionarissen kunst, cultuur en muziek. Samen met de combinatiefunctionarissen sport wordt gezorgd voor verbinding en samenwerking tussen het culturele veld, sport, onderwijs en de buurt.

Combinatiefunctionarissen voor sport- en cultuur
Vanuit de Rijksoverheid is er nog geen duidelijkheid over het continueren van de brede-regeling combinatiefunctionarissen. We gaan in 2023 uit van een verlenging van de regeling, met mogelijke accentverschuivingen op onderdelen. Met de werkgevers maken we hierover afspraken in hun jaarprogrammering. We zetten dit jaar ook in op het continueren van de intensieve samenwerking van de combinatiefunctionarissen binnen Landgraaf Verbindt en de samenwerking met de 1e-lijnszorg om deelname aan sport- en cultuur te bevorderen als ondersteuningsaanbod, om het beroep op geïndiceerde zorg te verminderen.

Theater Landgraaf en Oefenbunker
Theater Landgraaf en de Oefenbunker vervullen een belangrijke culturele functie als het gaat om talentenpodium, productie- en presentatiefunctie. 

Meer Harmonie In de Samenleving
Vanaf eind 2021 kunnen leerlingen van 4 tot en met 12 jaar in Landgraaf structureel wekelijks muziekles volgen. Naast ontspanning en plezier leveren muzieklessen een essentiële bijdrage aan de drie hoofddoelen van het onderwijs (kennis- en talentontwikkeling, persoons- en maatschappelijke vorming). Onderwijsstichting Movare heeft hier budget voor vrijgemaakt. 

Cultureel erfgoed

Onze Erfgoednota stelt het zichtbaar en beleefbaar maken van ons erfgoed centraal. Landgraaf is immers rijk aan cultuurhistorisch erfgoed: ons archeologisch bodemarchief, bouwkundig erfgoed en historische bebouwingsstructuren, klein religieus erfgoed en cultuurlandschap. En natuurlijk de verhalen achter dat erfgoed. Het cultuurhistorische erfgoed vertegenwoordigt de Landgraafse identiteit en versterkt de ruimtelijke structuur. Gelet op de economische kansen en potenties is dit ook door vertaald in de Nota Vrijetijdseconomie Landgraaf 2021-2030.

Ons cultureel Erfgoed vertelt het rijke en complete verhaal van de regio. Al dat erfgoed is niet alleen aanwezig in het landschap. Het wordt ook op uiteenlopende manieren beter zichtbaar en beleefbaar gemaakt. Bijzondere voorbeelden zijn onze lokale initiatieven in relatie tot de Via Belgica en de resten van de Romeinse vicus in Rimburg, Slot Schaesberg, Kasteel Strijthagen, de Landgraaf, de beschermde dorpsgezichten, de kerken, de mijnwerkerswoningen, de Wilhelminaberg en natuurlijk de kapelletjes en wegkruisen. 

Wij geven deze bijzondere erfenis door aan komende generaties, maar zonder goede (gebruiks)functie is behoud verre van eenvoudig. ‘Behoud door ontwikkeling’ is cruciaal voor het voortbestaan van ons cultuurhistorisch erfgoed. Bijzondere Landgraafse voorbeelden zijn de herbouw van Slot Schaesberg, het toekomstbestendig maken van het beschermd stads- en dorpsgezicht Lauradorp, de doorontwikkeling van de Wilhelminaberg, herbestemming van kerkgebouwen en beeldbepalende panden (bijv. kerken in Lauradorp,  Kakert, Lichtenberg en Abdissenbosch, vml. Basisschool Schaesberg, Bei de Ling, vml. Politiewoning ON II). In programma 3 (economie) staat beschreven op welke wijze wij ons erfgoed digitaal gaan ontsluiten en inzetten voor educatie en vrijetijdseconomie. 

Binnen het cultureel erfgoed nemen kerkgebouwen een bijzondere plaats in: door de bevolkingskrimp en door de ontkerkelijking hebben meerdere kerkgebouwen in Landgraaf hun religieuze functie verloren of gaan die verliezen. De komende jaren zullen nog meer kerkgebouwen aan de eredienst worden onttrokken. Het is hoopgevend dat inmiddels voor vrijwel elke vrijkomende kerk concrete initiatieven voor herbestemming worden ontwikkeld. Daarbij wordt gekeken naar zeer uiteenlopende nieuwe functies. Als de initiatieven wenselijk en inpasbaar worden geacht, worden die door de gemeente gefaciliteerd. Daarnaast bekijken we hoe we die initiatieven in verband kunnen brengen met andere ambities en ontwikkelingen in de directe omgeving.

Media

We zetten in op een breed en laagdrempelig aanbod aan media voor diverse doelgroepen. Dit doen we door subsidiëring van de bibliotheek en de lokale omroep.

Stichting Bibliotheek Landgraaf-Onderbanken
De Stichting Bibliotheek Landgraaf-Onderbanken zorgt voor een breed aanbod voor diverse doelgroepen. De bibliotheek is een warenhuis van kennis en informatie, centrum voor ontwikkeling en educatie, encyclopedie van kunst en cultuur en inspiratiebron van lezen, literatuur en taalstimulering en als podium voor ontmoeting en debat. Verder wordt samengewerkt met de andere partners in het Burgerhoes. In 2023 zal de bibliotheek invulling gaan geven aan een nieuwe functie, namelijk informatiepunt digitale overheid (IDO). Van rijkswege worden hiertoe middelen aan de gemeente verstrekt. 

Lokale Omroep
De Stichting Omroep Landgraaf fungeert als lokale omroep voor de inwoners van Landgraaf. De lokale omroep wordt door de gemeente Landgraaf gesubsidieerd conform de landelijke richtlijnen gebaseerd op de Mediawet. Wij informeren Omroep Landgraaf over onze activiteiten en nodigen hen uit bij de persgesprekken met het college. Hierbij merken we op dat de lokale omroep zelfstandig opereert en eigen afwegingen maakt, zowel in de keuze van de onderwerpen als de journalistieke invulling. 

De Stichting Omroep Landgraaf verzorgt daarnaast de uitzendingen van de raadsvergaderingen. Deze dragen bij aan de transparantie en toegankelijkheid van de gemeenteraad richting de inwoners van Landgraaf. Op deze wijze wordt invulling gegeven aan de verkleining van de afstand tussen de inwoners en de (lokale) politiek. In de raadsvergadering van 2 juli 2020 is door de raad het positieve advies aan het Commissariaat voor de Media vastgesteld, om Omroep Landgraaf aan te wijzen als lokale media-instelling voor de periode 2020 tot en met 2025. 

Openbaar groen

Het onderhoud van openbaar groen, (half)verhardingen en begraafplaatsen voeren we uit op basis van de door de gemeenteraad vastgestelde beeldkwaliteit. Op basis van een kwaliteitsmeting in het derde kwartaal van 2019 werd geconcludeerd dat een hogere beeldkwaliteit was gerealiseerd dan het door de Raad vastgestelde beeldniveau. Dit is enerzijds een resultante van de opgezette structuur bij de afdeling BOR waarbij gebruik wordt gemaakt van WSW-ers en andere doelgroepen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Anderzijds waren de jaren 2018 en 2019 zeer warm met grote neerslagtekorten. Het effect van de aanpak, geholpen door twee droge jaren, vertaalde zich in een al jaren stijgende lijn van burgerwaardering voor de openbare ruimte.  
Vanaf 2019 is de monitoring van de beeldkwaliteitsmeting en validatie van de resultaten gecontinueerd. Uit de resultaten van de metingen in 2020 en 2021 blijkt dat vanaf de tweede meting in juni de onkruidbestrijding in beplantingen niet aan de vastgestelde norm voldeed. De positieve marge uit de bestuursopdracht is verdwenen. De onkruidbestrijding op verhardingen scoorde daarentegen in de eerste drie metingen van 2021 het niveau A. In de laatste meting in oktober 2021 bleek dat het niveau gezakt was naar B, dat was nog steeds binnen de kwaliteitsnorm. 

In 2022 is de beeldkwaliteit van de beplantingen vanaf de eerste meting in april onder het vastgestelde kwaliteitsniveau gebleven tot aan de derde meting. Oorzaken hiervan waren personeelstekort door de wsw-uitstroom en het warme jaar met regelmatig korte regenbuien. Deze regenbuien waren te gering voor de beplanting maar voldoende voor de ontwikkeling van onkruiden op verhardingen als in beplantingen. Om de achteruitgang een halt toe te roepen is € 6 ton extra beschikbaar gesteld voor groen en duurzame onkruidbestrijding op verhardingen. Dit deed ook recht aan de oproep van de raad per motie, om de kwaliteit voor het hele areaal op niveau te brengen en te handhaven. Dit heeft erin geresulteerd dat de laatste meting van 2022 een beter resultaat liet zien. Vanaf 2023 is er € 4,5 ton structureel, en voor 2023 € 5 ton incidenteel, bijgeraamd voor groenonderhoud en duurzame onkruidbestrijding op verhardingen. Hiermee willen we de door de raad vastgestelde beeldkwaliteit B gedurende het hele jaar realiseren. In oktober 2022 heeft er een werkconferentie plaats gevonden met de raad. De resultaten worden verwerkt in een voorstel groenonderhoud en duurzame onkruidbestrijding (reiniging verhardingen) voor 2024 ev..

Maaien
Bermen en ruw gras worden gemaaid conform de frequenties uit het bestek. Om de biodiversiteit van de bermen te vergroten wordt waar mogelijk extensief beheer toegepast. Om deze reden worden ook graslanden begraasd door schapen. Nog meer voordelen van extensief maaibeheer zijn dat de hogere vegetatie zorgt voor een verkoelend effect door verdamping, het houdt regenwater langer vast en het voorkomt uitspoeling. Bij nieuwe aanleg en renovaties van beplantingen passen we naast kruidachtige ook vaste planten, bloemenmengsels en bloembollen toe. Vanaf 2021 worden onze gazons, op specifiek uitgekozen plekken extensief beheerd. Hierdoor kunnen ook wilde kruiden en grassen zich ontwikkelen. Deze maatregelen dragen o.a. bij aan het in stand houden van vlinders, honingbijen en wilde bijen. Tevens stimuleren we hiermee de natuurlijke vijanden van plaagdieren zoals de eikenprocessierups. Komend jaar jaar zal het bermbeheer in samenspraak met natuur- en landbouworganisaties getoetst worden. Wijzigingen in het beheer zullen worden meegenomen in de eerstvolgende aanbesteding van bermonderhoud.

Onderhoud bomen
Straat-, laan- en parkbomen hebben ook last van de klimaatontwikkelingen maar zijn iets beter bestand omdat bomen op een solitaire standplaats m.b.t. de vochthuishouding geen concurrentie ondervinden. Het onderhoud van straat- laan- en parkbomen gebeurd binnen een raamcontract. Binnen deze raamovereenkomst wordt jaarlijks ca. 33% van het bomenbestand regulier gesnoeid. Iedere boom wordt hierdoor één keer in de drie jaar gesnoeid. Daarnaast worden op basis van de resultaten uit de jaarlijkse boomveiligheidscontrole maatregelen uitgevoerd om de gebreken op te heffen. Dankzij het wegwerken van het achterstallig onderhoud aan de bomen in de jaren ’19 en ’20 zijn we, ondanks de droogte, in staat om weer volgens cyclisch boombeheer te onderhouden. 

Onderhoud Bossen
Het beheer van de bomen in bosgebieden wordt uitgevoerd door de Stichting Bosbeheer Landgraaf. Door de langdurige droogte en hoge temperaturen in 2018, 2019, 2020 en 2021 is er sprake van een vooraf niet te voorziene hoge sterfte van bomen in de bossen. Door het wegvallen van bomen in onze bossen ontstaan open plekken waardoor bomen, die eerder beschaduwd werden, in de volle zon komen te staan en ook aangetast worden. Er ontstaat een domino-effect. Vooral de beuk, vaak in grote omvang aanwezig in onze bossen heeft zwaar te lijden onder de droge en hete omstandigheden en het optredend domino-effect. We hebben in 2022 geconstateerd dat de open plekken zich snel herpakken en zich, naast de aangeplante bomen, nieuwe jonge bomen ontwikkelen. Omdat de klimaatverandering de laatste jaren zo snel gaat en het er naar uitziet dat de droogte een structureel probleem wordt, komt de duurzame instandhouding van de bossen van de gemeente Landgraaf (ongeveer 200 ha) ernstig in gevaar. De groeiplaats van de bossen wordt zo droog dat oude bomen, bomen die zich soms al tientallen jaren gezond hebben kunnen ontwikkelen, afsterven. Daarnaast zijn verschillende boomsoorten, waaronder de beuk, gevoelig voor grondwaterschommelingen. Binnen de bossen van de gemeente zijn het vooral beuken die op dit moment het loodje leggen, maar ook andere boom- en struiksoorten sterven door de droogte af. Om tot herstel te komen en de publieke openstelling van de bossen te kunnen garanderen is door de Stichting Bosbeheer Landgraaf in samenwerking met de gemeente een planmatige aanpak opgesteld. Met name de heldere uiteenzetting van de problematiek van de Stichting Bosbeheer Landgraaf naar de burgers heeft ervoor gezorgd dat er begrip is voor de te nemen maatregelen in onze bossen. Indien er schade ontstaat doordat de veiligheid in de bossen niet voldoet is de gemeente, als eigenaar van de bossen, schuldaansprakelijk hiervoor. 

In 2021 is het beschikbaar gestelde budget van € 275 duizend ingezet om de eerste fase van de planmatige aanpak uit te voeren. In deze fase zijn de potentieel gevaarlijke situaties in de bossen opgeheven zodat de bossen voor publiek opengesteld kunnen blijven.  In 2022 is € 250 duizend besteed voor de tweede fase van de planmatige aanpak. In deze fase zijn dunningen uitgevoerd en is nieuwe bosontwikkeling gestimuleerd door aanplant. Hierdoor krijgen geselecteerde toekomstbomen de ruimte zich te ontwikkelen. De nieuwe bosontwikkeling vindt plaats door het creëren van gunstige omstandigheden voor natuurlijke bosontwikkeling. Daarnaast wordt nieuw bosplantsoen aangeplant. Hierbij worden soorten toegepast die beter bestand zijn tegen de droge en warme omstandigheden. Vanwege de hoeveelheid en tijdsspanne van de ecologische onderzoeken zullen de werkzaamheden pas in 2023 worden afgerond. Gezien de weersomstandigheden van de zomer 2022 lijkt de trend van droge en hete zomers na een pauze in 2021 zich voort te zetten. De verwachting is dat ook na 2023 geïnvesteerd moet worden in de bossen om het areaal in stand te houden en zodat we blijvend aan de verplichting vanuit de Wet natuurbescherming blijven voldoen.  

Flora en Fauna
Naast de extra aandacht voor het toepassen van bij-vriendelijke beplanting en extensief maaibeheer zijn en worden bijenoases aangelegd. Bijenoases bestaan uit bijenkasten met daaromheen bij-vriendelijke beplanting. Voor de bescherming van flora en fauna wordt gebruik gemaakt van de gedragscode Bestendig Beheer. Onderdeel hiervan is de Flora- en Faunacheck met een overzicht van mogelijk aanwezige beschermde flora en fauna op basis van actuele waarnemingen. Vanaf 2020 is, als proef, onder eikenbomen een wildbloemenmengsel ingezaaid waardoor de natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups worden aangetrokken. Tevens zijn nestkastjes geplaatst aan verschillende eiken. Deze nestkastjes worden gebruikt door vogels die de eikenprocessierupsen graag op het menu hebben zodat de overlast afneemt. De eerste resultaten van deze proef waren positief zodat deze proef in 2021 is voortgezet en is het aantal nestkastjes verder uitgebreid. In 2022 is er nog nauwelijks last geweest van de eikenprocessierups. Het is echter nog te vroeg om dit nu al volledig toe te schrijven aan de biodiversiteit en de nestkastjes, maar het zal zeker meegespeeld hebben.

Samenwerking met burgers en andere partijen
Met gebruikers en burgers worden wensen en verwachtingen over aanleg, beheer en onderhoud geïnventariseerd met als doel meer draagvlak en gezamenlijk beheer. Daarnaast wordt intensief samengewerkt met o.a.: het MOB, Stichting Bosbeheer Landgraaf (SBL), MTB-club Discovery, reclassering Nederland, opleidingsinstituut Cita Verde, Mondriaan zorggroep, buurt- en bewonersverenigingen, ondernemers, LEVANTO-groep, Radar, IVN, visverenigingen e.a.. In 2022 is actief samengewerkt met de LLTB om de mogelijkheden van bloemrijke akkerranden te onderzoeken. In het voorjaar van 2022 zijn o.a. langs de Haanweg en Groenstergracht kruidenmengsels ingezaaid in de akkerranden om de biodiversiteit in de landbouwgebieden te stimuleren. 

(Openlucht) recreatie

Beeldende kunst
Onze gemeente heeft op het gebied van natuur, recreatie, toerisme, erfgoed, evenementen en sport heel veel te bieden. Dat biedt kansen voor het nog beter profileren van onze gemeente naar buiten toe. Kunst in de openbare ruimte speelt daarin een belangrijke rol. We hebben een omvangrijk kunstbezit en ook een aantal werken in de openbare ruimte die kunsthistorisch interessant zijn en een belangrijke waarde vertegenwoordigen voor gemeente en regio. We hebben een 40-tal beelden/sculpturen in de openbare ruimte en het plaatsen en onderhouden hiervan heeft onze nadrukkelijke aandacht, met ruimte voor nieuwe initiatieven. Onze kunstwerken in de openbare ruimte zullen voorzien worden van een zogeheten QR-code. Ook bekijken we waar we kunstwerken in de openbare ruimte kunnen verfraaien. 

Ontmoetingsplekken voor jongeren en de buurt
Er zijn twee JOP's (Hoefveld en Hofstraat) en een BOP op park ter Waerden in gebruik. Vanuit JENS en de straatcoaches wordt ingezet op het zo vroeg mogelijk leren kennen van de jongeren om met deze investering een groter effectief bereik te hebben in de puberjaren. JENS, straatcoaches, handhaving, jongerenwerk en politie vormen samen de spreekwoordelijke ’ogen en handen’ op straat, met waar mogelijk een integrale aanpak. Naast de reguliere aanpak op straat, is JENS ook actief in het ontwikkelen van buitenschoolse activiteiten met en voor jongeren, door in te zetten op het ontmoeten, verbinden en enthousiasmeren van jongeren voor diverse activiteiten. Activiteiten om eenzaamheid, psychische problematiek en andere negatieve gezondheidseffecten aan te pakken en jongeren recreatieve mogelijkheden te bieden. 

Speelgelegenheden
Speeltoestellen in de openbare ruimte en in de speeltuinen keuren we drie keer per jaar op veiligheid met een eigen keurmeester. Daarnaast vindt een keer per jaar een keuring plaats door een externe keuringsinstantie. Het onderhoud van de speelvoorzieningen wordt in eigen beheer gedaan. In 2022 is gestart, samen met de buurtbewoners, met een nieuwe invulling en inrichting van de speeltuin Lauradorp. Afronding van deze werkzaamheden zal in 2023 plaatsvinden. De speeltuin zal een semi- openbaar karakter krijgen. Buurtbewoners zullen de speeltuin zelf openen en sluiten waarbij de mogelijkheid bestaat om de speelvoorziening het hele jaar te gebruiken.

Omgevingsanalyse

Kengetal historische ontwikkeling Bron 2018 2019 2020 2021
Aantal bovengrondse rijksmonumenten. RCE 173 173 173 173
Aantal archeol. Rijksmonumenten. RCE 3 3 3 3
Aantal rijksbeschermde dorpsgezichten. RCE 3 3 3 3
% van personen ouder dan 19 jaar dat voldoet aan de beweegnorm. Gezondheidsmonitor * --- --- 39,3% ---
Aantal inwoners dat deelneemt aan cursussen kunstzinnige vorming. SMK/VAZOM 392/169 409/229 410/231 404/144
% Inwoners dat lid is van de bibliotheek. Bibliotheek 14,3% 14,3% 13,8% 15,1%
Aantal bomen (straat-, laan en parkbomen). Beheersysteem Kikker 9.007 8.919 8.934 8.840
Openbaar groen-beplanting in m2. Beheersysteem Kikker 1.968.208 1.957.117 1.979.007 1.975.324
Openbaar groen grazige vegetatie (gazon, trapvelden, ruw gras). Beheersysteem Kikker 1.523.068 1.496.191 1.480.413 1.494.358
Aantal openbare speelgelegenheden. ** BOR 53 53 66 66
Aantal speeltuinen. BOR 3 3 3 3
* De gezondheidsatlas: het onderzoek vindt eenmaal per 4 jaar plaats. Het laatste onderzoek dateert uit 2020.
** Dit betreft 39 speelplekken, 22 speelvelden en 5 Jeu de Boules banen.

Analyse historische ontwikkeling kengetallen

Voor de registratie van het openbaar groen wordt vanaf 2017 een nieuw beheerssysteem gebruikt. Dit systeem levert nauwkeurigere in-metingen van de oppervlaktes openbaar groen en grazige vegetatie. De afwijkingen ten opzichte van voorgaande jaren zijn daarom niet het gevolg van areaaluitbreiding maar het resultaat van een betere registratie.

De verschuivingen in het groenareaal hebben te maken met verschillende ontwikkelingen in de openbare ruimte zoals aanleg buitenring Parkstad. Tevens wordt er de laatste jaren bij omvormingen meer ingezet op groenvoorzieningen die bijdragen aan de biodiversiteit.

De afgelopen jaren zijn op verzoek vanuit verschillende buurten, in overleg met de wijkcoördinatoren openbare speelgelegenheden aangelegd, o.a. Graaf Johan Frederikstraat. De speeltuin Lauradorp is gesloten, op deze locatie wordt een openbare speelgelegenheid gerealiseerd.

Beleidsindicatoren BBV

Beleidsindicatoren (BBV) - info: waarstaatjegemeente.nl Bron 2016 2020
% Niet-wekelijkse sporters (van 19 jr en ouder). 4-jaarlijkse gezondheidsenquête CBS/RIVM 57,80% 60,20%
Het meest recente cijfer dateert uit 2020.

Analyse beleidsindicatoren BBV

Het aantal niet-wekelijks sporters is licht toegenomen, deze cijfers dateren echter van voor de Covid-19 periode, omdat dit onderzoek slechts eenmaal in de vier jaar wordt uitgevoerd.

Beleidskader programma

Omschrijving Kader Actualiteit
Bosbeheervisie gemeente Landgraaf 2011-2030. 2010
Erfgoednota. 2012
Visie Integraal beheer openbare ruimte. 2012
Welstandsnota. 2013
Bomennota. 2014
Ontwikkelingskader Buitengebied 2014. 2014
Nota Evaluatie & Vooruitblik accommodatiebeleid Landgraaf. 2020
Duurzaam Meerjaren Onderhoudsplannen sport – en sociaal-culturele accommodaties. 2021
Archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart. 2015
Erfgoedverordening. 2015
Nota Vrijetijdseconomie Landgraaf 2021-2030. 2021
Beleidskader Sport en Bewegen 2020-2023. 2020
Kunstwerken gemeente Landgraaf, onderhoudsplan 2019-2028. 2019
Investeringsprogramma Toerisme & Recreatie (Provincie Limburg) 2016-2019. 2016
Groenstructuurplan 2017-2025. 2017
Beleidsnota archeologie gemeente Landgraaf 2018. 2018
Subsidiebeleid gemeente Landgraaf 2019. 2019
Duurzaam in stand houden bossen. 2020

Wat willen we bereiken?

Doelen
5.1 Toename van sport en beweegdeelname door onze inwoners ter bevordering van de gezondheid.
5.2 Toename van deelname aan het educatieve en culturele aanbod door onze inwoners ter bevordering van de participatie in de maatschappij.
5.3 Het behouden en beleefbaar maken van het cultuurhistorische erfgoed.
5.4 Het behouden en versterken van een aantrekkelijke woon- en leefomgeving op het gebied van groen, beeldende kunst en speelgelegenheden.

Score effectindicatoren

Score effectindicatoren 2020 Ambitie Termijn
(bron: gezondheidsatlas Zuid-Limburg *) L Zuid-Limburg L L
5.1.1 Voldoet aan beweegnorm (leeftijd 19-64). 44,0% 51,5% 48% 2026
5.1.2 Voldoet aan beweegnorm (leeftijd 65+). 28,5% 38,6% 33% 2026
5.1.3 Sport tenminste 1 dag per week (leeftijd 19+). 44,4% 49,0% 46% 2026
* De gezondheidsatlas: het onderzoek vindt eenmaal per 4 jaar plaats. Het laatste onderzoek dateert uit 2020.

Wat gaan we daarvoor doen?

Nr. Activiteiten in 2023
5.1.1 Uitvoering beleidskader Sport en Bewegen en lokale sportakkoord.
5.1.2 Uitvoering geven aan een toekomstbestendig accommodatiebeleid.
5.1.3 Ondersteunen van initiatieven (passend binnen het gemeentelijk beleid) uit het verenigingsleven.
5.1.4 Continueren brede regeling combinatiefuncties voor sport en cultuur.
5.1.5 Duurzaam Meerjaren Onderhoudsplannen uitvoeren.
5.2.1 Faciliteren en stimuleren van initiatieven die bijdragen aan versterking van de pluriformiteit van het culturele aanbod.
5.3.1 Uitvoering geven aan de erfgoednota.
5.3.2 Integreren cultuurhistorie in ruimtelijk beleid en plannen.
5.3.3 Het faciliteren van de Open Monumentendag.
5.3.4 Onderhoud veldkapellen en wegkruisen.
5.3.5 Onderhoud kunstwerken openbare ruimte.
5.4.1 Uitvoering geven aan onderhoud groen en inrichtingselementen in de openbare ruimte.
5.4.2 Omvormen en renoveren van groenvoorzieningen.
5.4.3 Door middel van frequent overleg burgers medeverantwoording laten nemen voor het beheer en onderhoud van groen en inrichtingselementen in de openbare ruimte.

Prestatie-indicatoren

Prestatie-indicatoren voor 2023 Norm
5.1.5.1 Uitvoeren jaarplan onderhoud accommodaties. 100%
5.3.5.1 Onderhoud kunstwerken openbare ruimte. 2023
5.3.5.2 Kunstwerken in de openbare ruimte worden voorzien van een QR-code 30%
5.4.2.1 Onderhoud bossen conform onderzoeksrapport 100%

Wat mag het kosten?

Financiën programma 5

(x € 1.000)
2021 2022 2023 2024 2025 2026
Bestaand beleid
Totaal baten bestaand beleid 640 744 364 346 349 349
- Directe salarislasten 544 720 596 621 646 662
- Overige directe lasten 4.884 6.284 4.569 4.616 4.710 4.809
- Kapitaallasten 686 1.031 1.031 941 934 862
Totaal lasten bestaand beleid 6.113 8.035 6.196 6.178 6.291 6.333
Saldo bestaand beleid -5.474 -7.292 -5.832 -5.833 -5.942 -5.984
Nieuw beleid
Totaal baten nieuw beleid 0 0 0 0 0 0
- Directe salarislasten 0 0 0 0 0 0
- Overige directe lasten 0 0 983 483 465 465
- Kapitaallasten 0 0 0 160 160 160
Totaal lasten nieuw beleid 0 0 983 643 625 625
Saldo nieuw beleid 0 0 -983 -643 -625 -625
SALDO taakveld -5.474 -7.292 -6.815 -6.476 -6.566 -6.608
Investeringen 1.020

In bijlage 2 van de programmabegroting worden de lasten en baten per taakveld weergegeven.

De volgende investeringen maken deel uit van dit programma (tussen haakjes bedragen inclusief BTW):
De investeringsuitgaven in 2023 van € 1.019.890 (€ 1.234.067) totaal, betreft de volgende investeringen:

Uitbreidingsinvesteringen € 300 duizend (€ 363 duizend):
Taakveld 520 Aanleg beachvolleybal- en handbalveld park Heigank € 100 duizend (€ 121 duizend)
Taakveld 520 Skatepark Landgraaf € 200 duizend (€ 242 duizend)

Vervangingsinvesteringen € 698.100 (€ 844.701):
Taakveld 520 Vervangen inventaris sporthal Baneberg € 50 duizend (€ 60.500)
Taakveld 520 Vervangen toplaag kunstgrasveld VV UoW '02 € 346 duizend (€ 418.660)
Taakveld 530 Vervangen luchtbehandelingsinstallatie Theater Landgraaf € 260 duizend (€ 314.600)
Taakveld 520 Verduurzamen wedstrijdverlichting en vervangen lichtmasten VV Schaesberg € 42.100 (€ 50.941)

Gedekte investeringen duurzame MOP's en MIP's € 21.780 (€ 26.354):
Taakveld 530 Oefenbunker warmtepomp aansluiten op CV € 21.780 (€ 26.354)

Bijdrage aan Professionele Gesubsidieerde Organisaties

Professionele gesubsidieerde organisaties (x € 1000)
Naam organisatie 2022 2023 2024 2025 2026
Stichting Bibliotheek Landgraaf-Onderbanken 895 938 962 986 1.007
Stichting Muziekschool Kerkrade (SMK) 363 380 390 400 408
Stichting Muziekschool Kerkrade (combinatiefunctionarissen) 52 55 56 58 59
Stichting park Strijthagen 42 44 45 46 47
Stichting park Ter Waerden (exploitatiebijdrage) 77 77 77 77 77
Stichting park Ter Waerden (beheersvergoeding) 5 6 6 6 6
Stichting The Movefactory 267 280 287 294 301
Stichting Vrije Academie VAZOM 72 76 77 79 81
Stichting Vrije Academie VAZOM (combinatiefunctionarissen) 54 57 58 59 61
Gemeente Heerlen (Grenzeloos Actief) 13 14 14 14 15
Stichting Bosbeheer  Landgraaf 21 21 21 21 21
Totaal 1.862 1.947 1.994 2.041 2.084

Toelichting bijdrage aan Professionele Gesubsidieerde Organisaties

Bibliotheken en Vazom
De stichtingen Bibliotheek Landgraaf – Onderbanken, Muziekschool Kerkrade en Vrije Academie VAZOM worden gesubsidieerd voor het bevorderen en ondersteunen van deelname aan het educatieve en cultureel-kunstzinnige aanbod voor onze inwoners. Daarnaast ontvangen de SMK en de VAZOM een bijdrage in de personeelslasten voor de combinatiefunctionarissen. De combinatiefunctionarissen worden ingezet ten behoeve van het onderwijs en het verbinden van het culturele aanbod in Landgraaf in brede zin. In 2023 wordt de bijdrage geraamd op € 1.505.612. De stijging t.o.v. 2022 betreft indexatie. 

Park Ter Waerden en Park Strijthagen
De stichtingen Park Ter Waerden en Park Strijthagen ontvangen een financiële bijdrage voor de exploitatie van deze accommodaties met als doel een duurzaam en eigentijds aanbod van sport, spel, maatschappelijke en culturele activiteiten. De beheersvergoeding is een tegemoetkoming in de administratie en uitvoeringskosten. In 2023 wordt de bijdrage geraamd op € 126.953. De stijging t.o.v. 2022 betreft indexatie. 

Stichting The MoveFactory
De stichting The MoveFactory wordt gesubsidieerd voor het werkgeverschap van de combinatie-functionarissen sport- en bewegen en de uitvoering van het uitvoeringsprogramma sport- en bewegen. De subsidie wordt ingezet vanuit de programma’s sport, cultuur en recreatie – sociaal domein en volksgezondheid. In 2023 wordt de bijdrage geraamd op € 280.147. De stijging t.o.v. 2022 betreft indexatie. 

Grenzeloos Actief
De gemeente Heerlen treedt op als de formele subsidieverstrekker voor de inzet van de regioconsulent aangepast sporten vanuit het convenant Grenzeloos Actief. De financiële bijdrage is voor de inzet van de regioconsulent en het uitvoeringsprogramma Iedereen Kan Sporten Parkstad. In 2023 wordt de bijdrage geraamd op € 13.732. De stijging t.o.v. 2022 betreft indexatie. 

Stichting Bosbeheer
De Stichting Bosbeheer Landgraaf draagt, mede dankzij de inzet van veel vrijwilligers, bij aan het dagelijkse onderhoud van de bossen. Daarnaast zorgen zij voor communicatie en informatie richting burgers en belangenverenigingen en geven zij tekst en uitleg op locatie gedurende de werkzaamheden. In 2023 wordt de bijdrage geraamd op € 21 duizend.

Wat zijn de risico’s?

We onderkennen geen majeure risico's in dit programma.